Chương 5 — SOLID Principles

Thực hành solid: open/closed principle

19/03/2025 Phần 19

Vấn đề — code vi phạm ocp

Xét class AreaCalculator sau:

class AreaCalculator:
    def area(self, shape):
        if isinstance(shape, Circle):
            return 3.14159 * shape.radius ** 2
        elif isinstance(shape, Rectangle):
            return shape.width * shape.height

class Circle:
    def __init__(self, radius):
        self.radius = radius

class Rectangle:
    def __init__(self, width, height):
        self.width = width
        self.height = height

Key idea 1: Xác định vấn đề

Vấn đề: Mỗi khi thêm hình mới (ví dụ Triangle), phải sửa AreaCalculator bằng cách thêm elif isinstance(shape, Triangle).

Đây là vi phạm OCP: class không “đóng cho modification”. Hệ quả:

• Code hiện tại hoạt động tốt, nhưng mỗi lần mở rộng đều tiềm ẩn nguy cơ phá vỡ code cũ.
• Số lượng elif sẽ ngày càng tăng theo số lượng hình học.

Giải pháp — refactor theo ocp

Key idea 2: Trừu tượng hóa thành abstract class

from abc import ABC, abstractmethod

class Shape(ABC):
    @abstractmethod
    def area(self) -> float:
        pass

class Circle(Shape):
    def __init__(self, radius):
        self.radius = radius

    def area(self):
        return 3.14159 * self.radius ** 2

class Rectangle(Shape):
    def __init__(self, width, height):
        self.width = width
        self.height = height

    def area(self):
        return self.width * self.height

class AreaCalculator:
    def area(self, shape: Shape) -> float:
        return shape.area()  # Delegate hoàn toàn cho shape

Key idea 3: Kết quả sau refactor

Giờ muốn thêm Triangle:

class Triangle(Shape):
    def __init__(self, base, height):
        self.base = base
        self.height = height

    def area(self):
        return 0.5 * self.base * self.height

AreaCalculator không cần thay đổi gì. Nó vẫn gọi shape.area() — và Triangle đã implement area() theo contract của Shape.

Key idea 4: Nguyên tắc cốt lõi

Bằng cách trừu tượng hóa qua interface/abstract class:

• AreaCalculator đóng cho modification — không cần sửa khi thêm hình mới.
• Hệ thống mở cho extension — thêm hình mới chỉ cần tạo class mới.

OCP đạt được khi bạn có thể thêm tính năng mới bằng cách thêm code thay vì sửa code hiện tại. Abstract classes và interfaces là công cụ chính để đạt được điều này.